Wat zijn microplastics en nanoplastics eigenlijk
Microplastics zijn plasticdeeltjes kleiner dan 5 millimeter. De wetenschappelijke ondergrens van een microplastic ligt bij 1 micrometer (µm, oftewel een duizendste millimeter), alles daaronder heet nanoplastic. Ter vergelijking: een mensenhaar is ongeveer 50 micrometer dik. Microplastics zijn dus deels nog zichtbaar onder een gewone microscoop, nanoplastics niet meer.
Ze ontstaan op meerdere manieren. Primaire microplastics worden bewust in die grootte geproduceerd. Denk aan plastic korrels die fabrieken als grondstof gebruiken, microvezels die met opzet in synthetische kleding zitten, of microbeads in cosmetica zoals scrubs en tandpasta (sinds 2018 verboden in spoelbare cosmetica in de Europese Unie maar nog wel aanwezig in oudere producten en bepaalde import). Secundaire microplastics ontstaan door afbraak van groter plastic, en dat is een complexer proces dan alleen “het breekt af”. Volgens een uitgebreide review in Environmental Science: Advances (2025) en aanvullend onderzoek in Microplastics and Nanoplastics (2025) spelen meerdere afbraakmechanismen samen:
- Fotodegradatie door ultraviolette straling (UV-licht), de belangrijkste startmotor in oppervlaktewater en op stranden, waarbij UV-licht polymeerketens splitst
- Thermische degradatie, waarbij hoge temperaturen oxidatieve afbraak versnellen. Dat is vooral relevant voor PET dat opwarmt in de zon of in de magnetron
- Hydrolyse, waarbij water chemische bindingen breekt, vooral bij polyesters zoals PET in zout zeewater
- Chemische oxidatie door zuurstof, vaak versterkt door warmte (thermo-oxidatie)
- Mechanische afbraak, oftewel slijtage door wrijving (denk aan autobanden op asfalt) en abrasie door golven op stranden
- Biologische afbraak, waarbij sommige bacteriën en enzymen plastics langzaam kunnen afbreken
Deze processen werken meestal samen. Een polyethyleentereftalaat-fles (PET-fles) die wekenlang in de zon ligt, ondergaat tegelijk UV-degradatie, thermische degradatie en oxidatie, wat versneld kleine plasticdeeltjes afgeeft. Volgens een verkenning van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zijn de drie grootste bronnen in Nederland slijtage van autobanden op de weg, plastic productiegrondstoffen (korrels die uit fabrieken lekken), en algemeen plastic afval. Kleinere bronnen zijn verf, kleding, kunstgrasvelden en bepaalde bestrijdingsmiddelen.
Bioplastics zoals PEF van Avantium
Een uitzondering die het noemen waard is, komt van het Amsterdamse bedrijf Avantium. Zij produceren polyethyleenfuranoaat (PEF), een plantgebaseerd alternatief voor PET dat van plantsuikers wordt gemaakt via hun YXY-technologie. PEF is geen oplossing tegen microplastics op zichzelf. Bij afbraak ontstaan nog steeds kleinere deeltjes, en Avantium zelf benadrukt dat PEF niet in de natuurlijke omgeving biodegradabel is. Wat PEF wel doet is sneller enzymatisch afbreken (ongeveer 1,7 keer sneller dan PET volgens onderzoek), industrieel composteerbaar zijn, en in tegenstelling tot PET niet decennialang in het milieu blijven accumuleren. Of de microplastics die tijdens dat snellere afbraakproces ontstaan vergelijkbare gezondheidsrisico’s hebben, is nog onvoldoende onderzocht. PEF zal naar verwachting in de komende jaren op grotere schaal in flessen en verpakkingen verschijnen (onder andere via Carlsberg’s Fibre Bottle), wat het thema microplastics niet oplost maar wel kan beperken.
Via de gootsteen, het doucheputje en de wasmachine komen veel microplastics in het riool en uiteindelijk in oppervlaktewater terecht. Daarom is de vraag relevant: hoeveel blijft daarvan over in het water dat uit onze kraan komt?
Wat zit er in Nederlands kraanwater
Het meest gedetailleerde Nederlandse onderzoek tot nu toe is uitgevoerd door drinkwaterbedrijven Dunea en Waternet samen met Het Waterlaboratorium (HWL), het kennisinstituut KWR Water Research Institute en het RIVM. Onderzoekers zeefden 24 uur lang volumes van 10.000 liter drinkwater door zowel de drinkwaterzuivering als op zes plekken in het distributienet. Hun conclusie: na de complete zuivering blijven er gemiddeld 18 microplastic-deeltjes groter dan 0,05 millimeter over per kubieke meter (1000 liter). Een groot deel van de microplastics in het ruwe oppervlaktewater wordt dus door de drinkwaterzuivering verwijderd voordat het de kraan bereikt.
Hier moet je voorzichtig zijn met de cijfers, en dit is een belangrijk punt. Het Dunea/Waternet-onderzoek meet alleen microplastics groter dan 0,05 millimeter (50 micrometer). De analytische methode voor het meten van kleinere microplastics (1–50 µm) en nanoplastics (kleiner dan 1 µm) was destijds nog niet uitontwikkeld. Recenter onderzoek elders in Europa met betere apparatuur vindt aanzienlijk hogere aantallen, juist omdat de kleinere fractie wel wordt meegeteld. Een studie uit Toulouse in januari 2025, gepubliceerd in PLOS Water, vond met geautomatiseerde Raman-microspectroscopie 413 microplastic-deeltjes per liter in een Toulouse kraanwatermonster, bijna allemaal kleiner dan 20 µm. Voor grondwatergevoed drinkwater in Denemarken lag de concentratie ongeveer tien keer lager. Nederlands kraanwater komt voor ongeveer 60% uit grondwater en lijkt dus dichter bij de Deense situatie te zitten, maar specifiek vergelijkbaar onderzoek met de nieuwste methoden ontbreekt nog.
Dit geeft het kraanwaterverhaal een eerlijker kader: de exacte deeltjesaantallen voor Nederlands kraanwater, inclusief nanoplastics, kennen we nog niet. Wat we wel weten is dat de drinkwaterzuivering een groot deel van het binnenkomende plastic verwijdert, en dat de getallen bij vergelijkbare meetmethodes consistent veel lager zijn dan bij flessenwater (zie verderop).
Het raamwerk van drie lagen normering past hier goed. Wettelijk voldoet Nederlands kraanwater aan alle eisen van de Drinkwaterwet en de Europese Drinkwaterrichtlijn 2020/2184. Microplastics staan sinds 2021 expliciet op de “watch list” van die richtlijn: lidstaten moeten monitoring opzetten ter voorbereiding op eventuele toekomstige normen. Maatschappelijk is er groeiende aandacht: het Joint Research Centre van de Europese Commissie heeft in 2024 een meetmethode voor microplastics in drinkwater gepubliceerd, en zoals een perspectief in Science (2025) opmerkte, heeft tot nu toe nog geen enkel land een wettelijke norm vastgesteld voor microplastics in drinkwater. Individueel is er ruimte voor optimalisatie: wie de blootstelling verder wil verlagen heeft meerdere opties.
Wat zit er in flessenwater
Het beeld bij flessenwater is fundamenteel anders. In januari 2024 publiceerden onderzoekers van Columbia University en Rutgers University, twee toonaangevende Amerikaanse universiteiten met sterke onderzoeksprogramma’s in respectievelijk milieu- en chemische wetenschappen, in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) wat tot nu toe de meest gedetailleerde analyse is. Met een nieuwe techniek, stimulated Raman scattering microscopy (SRS-microscopie), konden zij voor het eerst nanoplastics niet alleen tellen maar ook chemisch identificeren tot een groottebereik van 100 nanometer.
Wat ze vonden was opvallend: tussen 110.000 en 370.000 plasticdeeltjes per liter, met een gemiddelde rond 240.000. Daarvan was ongeveer 90% nanoplastic. Dat is tien tot honderd keer hoger dan eerdere schattingen, die afhankelijk waren van technieken die alleen grotere fragmenten konden detecteren.
De gevonden polymeren waren herkenbaar: PET (het materiaal van de meeste wegwerpflesjes zelf); polyamide (PA, een type nylon dat in waterfilters wordt gebruikt in het bottelproces); polystyreen (PS); en polyethyleen (PE). Hoogleraar analytische chemie Marja Lamoree (Vrije Universiteit Amsterdam) merkte in een reactie op NOS op dat dit het vermoeden bevestigt dat zowel de flessen zelf als het filtratieproces tijdens bottelen bronnen van nanoplastics zijn.
Belangrijk: de onderzoekers testten drie internationaal verkrijgbare merken zonder de namen vrij te geven, en vonden geen merk plasticvrij. Een eerder breder onderzoek van Sherri Mason aan de State University of New York uit 2018 bevestigde dit op grotere schaal: in 93% van 259 onderzochte flessen van 11 merken in 9 landen werden microplastics aangetroffen. Gemiddeld 325 deeltjes per liter (inclusief deeltjes tussen 6,5 en 100 µm), tegen 5,5 deeltjes per liter in kraanwater met dezelfde meetmethode. Dat is een verschil van ongeveer 60 keer bij directe vergelijking.
En Nederlandse merken?
Specifiek voor in Nederland verkrijgbare merken bestaat geen vergelijkbare diepgaande studie. Wel zijn er enkele relevante datapunten. Bar-le-Duc stelt zelf regelmatig te testen en geen microplastics te detecteren in hun product. Dat is een claim die in eigen beheer is uitgevoerd en methodologisch niet vergelijkbaar is met universitair onderzoek met SRS-microscopie of geavanceerde Raman-technieken. Spa erkent op hun eigen website dat microplastics zowel in kraanwater als in flessenwater worden aangetroffen, en wijst erop dat frisdrank, bier en limonade volgens een Frans onderzoek van het Nationaal Agentschap voor de Voedsel-, Milieu- en Arbeidsveiligheid (ANSES) vaak meer microplastics bevatten dan flessenwater zelf. Glazen flessen kunnen door dop en handling soms zelfs méér microplastics bevatten dan PET-flessen, niet door het glas maar door het afvulproces.
Er zit ook een ironie in het verhaal. Bar-le-Duc wordt op industrieterrein Lage Weide in Utrecht op 140 meter diepte gewonnen, en Sourcy aan de voet van de Utrechtse Heuvelrug op vergelijkbare diepte. Drinkwaterbedrijf Vitens gebruikt diezelfde Utrechtse bronnen voor het kraanwater in de regio. Wie in Utrecht woont, drinkt dus uit de kraan in essentie hetzelfde water als wat verderop in plastic flessen verkocht wordt, zonder de plasticverpakking.
Hoe is het elders in de wereld?
De situatie verschilt sterk per land en regio. Een systematische review uit 2024 keek naar kraanwater in 34 landen en vond microplastics in 87% van 1148 monsters, met concentraties die zeven ordes van grootte uiteenliepen. Wat opvalt:
- Brazilië. Het Mason 2018-onderzoek nam Minalba (van Edson Queiroz Group, een van de grootste Braziliaanse merken) mee als Braziliaans datapunt, en daar werden microplastics aangetroffen vergelijkbaar met internationale merken. Recent onderzoek van de Universiteit van São Paulo (2024) toonde aan dat de Tietê-rivier (een belangrijke drinkwaterbron) hoge concentraties microplastics bevat, waarvan een deel ook organische verontreinigingen zoals polychloorbifenylen (PCB’s) adsorbeert. De kwaliteit van Braziliaans flessenwater is dus afhankelijk van zowel de bron als de verpakking.
- Bangladesh vertoont in een Frontiers-studie (2023) gemiddeld 35 microplastics per liter in flessenwater van 10 merken, hoger dan Mason vond in westerse merken. Dat past bij het bredere patroon: in regio’s met minder gestandaardiseerd bottelproces vinden onderzoekers gemiddeld meer deeltjes.
- Denemarken en delen van Zwitserland scoren juist lager dan gemiddeld doordat ze sterk leunen op grondwater dat van nature door diepe aardlagen wordt gefilterd.
- Japan investeert intensief in geavanceerde drinkwaterzuivering en heeft in onderzoeken consequent lage concentraties microplastics in kraanwater.
- Regulering loopt achter op het probleem. De Europese Unie staat het verst met monitoring via de Drinkwaterrichtlijn. In de Verenigde Staten kondigde de Environmental Protection Agency (EPA) in 2026 een onderzoek aan zonder concrete norm.
De grote lijn: bottelen, transporteren in plastic en opslag in warme omstandigheden voegen consequent plastic toe aan het water, ongeacht de oorspronkelijke bronkwaliteit. Wat eruit komt is daarom geen indicatie van wat er bij de bron in zat.
De grootteklasse maakt het verschil
Het verschil tussen microplastic en nanoplastic is niet alleen kwantitatief, maar functioneel. Deeltjes onder de 1 micrometer gedragen zich biologisch heel anders dan grotere fragmenten. Ze kunnen door de darmwand, door de longwand, door celwanden en, zo blijkt uit recent onderzoek, door de bloed-hersenbarrière en de placenta heen.
Een paar mijlpaalstudies geven hier het meeste gewicht aan. In 2021 vond Antonio Ragusa met collega’s voor het eerst microplastics in menselijke placenta’s, die na de bevalling van gezonde zwangere vrouwen waren afgenomen. Deze vondst is bekend geworden als “plasticenta”. In 2022 toonde Heather Leslie aan de Vrije Universiteit Amsterdam aan dat microplastics aanwezig zijn in menselijk bloed van 17 van 22 onderzochte donoren. In 2024 vond het team van Matthew Campen aan de University of New Mexico microplastics in alle 62 onderzochte placenta’s, die ook na de bevalling waren afgenomen volgens strikte contaminatie-preventie protocollen. Een vervolgstudie in Nature Medicine (2025) liet bovendien zien dat microplastics zich ophopen in menselijk hersenweefsel, met significant hogere concentraties in monsters uit 2024 vergeleken met 2016. Dat duidt op een toenemende belasting in een korte periode. Tonsil-onderzoek bij kinderen vond microplastics niet alleen op het oppervlak maar ook diep in het weefsel, aldus onderzoekers van Stanford in een toegankelijk overzicht.
Wei Min, de Columbia-chemicus die mee aan de SRS-techniek heeft gewerkt, formuleerde het scherp in interviews: hoe kleiner het deeltje wordt, hoe makkelijker het door cellen kan worden aangezien voor een natuurlijk bestanddeel.
Wat weten we over gezondheidseffecten
Hier is het belangrijk om eerlijk te zijn over wat het onderzoek wel en niet laat zien. De meeste gezondheidsstudies zijn op dit moment associatief van aard of gebaseerd op dier- en celmodellen. Causaliteit bij mensen is moeilijk vast te stellen voor een stof die we niet meer kunnen vermijden.
Het meest geciteerde menselijke onderzoek tot nu toe is gepubliceerd door Raffaele Marfella en collega’s in The New England Journal of Medicine (NEJM) in maart 2024. Ze analyseerden plaque uit de halsslagader van 257 patiënten die een endarterectomie ondergingen (een operatie waarbij vernauwde plaque uit een slagader wordt verwijderd). Bij 150 van hen werden microplastics en nanoplastics in de plaque aangetroffen, bij 107 niet. Na een gemiddelde follow-up van 34 maanden hadden de patiënten met plastics in de plaque een 4,5 keer hoger risico op een samengesteld eindpunt van hartinfarct, beroerte of overlijden (hazard ratio 4,53; 95% betrouwbaarheidsinterval 2,00–10,27).
Belangrijke kanttekening: dit is een observationele studie. Het toont een associatie, geen oorzakelijk verband. Patiënten met meer plastic in hun plaque kunnen ook andere blootstellingen hebben (luchtvervuiling, beroepsmatige expositie) die het effect zouden kunnen verklaren.
Andere relevante signalen uit dier- en celonderzoek: endotheeldisfunctie van bloedvatcellen door polystyreen-nanoplastics, verstoring van het darmmicrobioom, ontstekingsreacties, en in zwangerschapsmodellen accumulatie van plasticdeeltjes in foetale organen. Hormoonverstorende effecten van additieven in plastics, zoals ftalaten en bisfenolen (waaronder BPA, bisfenol A), zijn beter onderbouwd dan effecten van de plasticdeeltjes zelf.
Het RIVM benadrukt consequent dat Nederlands kraanwater veilig is, dat er nog onvoldoende bewijs is voor concrete gezondheidsschade door microplastics, en dat er tegelijkertijd voldoende reden is voor verder onderzoek. Beide uitspraken kunnen tegelijkertijd waar zijn.
Kraanwater is niet je grootste blootstellingsbron
Iets dat in de discussie vaak ondergesneeuwd raakt: water is verre van de enige route waarlangs we microplastics binnenkrijgen. Onderzoek wijst herhaaldelijk uit dat de blootstelling via voedsel, lucht en huishoudelijke plastics minstens zo relevant is. Een onderzoeksoverzicht in Comprehensive Reviews in Food Science (2024) en npj Science of Food (2025) geeft een goed beeld van de belangrijkste bronnen. De getallen zijn vaak schokkender dan de waterdata:
- Plastic theezakjes zijn een grote bron. Eén onderzoek vond dat een enkel plastic theezakje bij 95°C ongeveer 11,6 miljard microplastics en 3,1 miljard nanoplastics afgeeft per kopje. Latere studies vonden lagere maar nog steeds zeer hoge aantallen. Vervang plastic-bevattende theezakjes door losse thee of papieren zakjes zonder plastic sealing.
- Babyflesjes uit polypropyleen geven volgens onderzoek in Nature Food tot 16.200 microplastics per milliliter af na warmtebehandeling. Voor zuigelingen die uitsluitend gevoed worden met formule uit zo’n flesje is dat een aanzienlijke blootstelling. Glazen of roestvrijstalen flesjes zijn een alternatief.
- Schaaldieren en zeevruchten zijn een aanzienlijke bron. Een Europese schatting komt uit op ongeveer 11.000 microplastic-deeltjes per persoon per jaar uit alleen schaaldierconsumptie. Mosselen en oesters zijn filter feeders en concentreren plastics uit hun omgeving.
- Zeezout bevat consequent microplastics, met factorverschillen van 100 tussen merken in onderzoek. Steenzout of bergzout scoort over het algemeen lager.
- Plastic snijplanken laten meetbare hoeveelheden polyethyleen los bij elke snijbeweging. Een houten of glazen snijplank is een eenvoudige aanpassing.
- Opwarmen in plastic, in de magnetron of door warm voedsel in plastic afhaalverpakkingen, versnelt afgifte aanzienlijk. PET en polypropyleen geven meer plasticdeeltjes af bij hogere temperaturen. Overschuiven naar een glazen of keramische kom voordat je iets in de magnetron zet is een gratis verbetering.
- Bier en frisdrank bevatten contra-intuïtief vaak meer microplastics in glazen flessen dan in plastic of blik. Een ANSES-onderzoek uit 2025 in het Journal of Food Composition and Analysis vond dat dranken in glazen flessen vijf tot vijftig keer méér microplastics bevatten dan dezelfde dranken in PET-flessen of blik. Voor bier specifiek: gemiddeld zo’n 60 deeltjes per liter in glas tegen ongeveer 10 in blik. De boosdoener bleek niet het glas, maar de plastic verflaag op de buitenkant van de metalen kroonkurken. Door wrijving tussen doppen tijdens opslag schuren minuscule plastic vlokken los die bij het afsluiten in het bier terechtkomen. Wijn in glazen flessen scoort opvallend laag (~8 deeltjes per liter), waarschijnlijk doordat natuurkurk wordt gebruikt in plaats van plastic-gecoate metalen doppen. De Grolsch Beugel verdient een aparte vermelding: anders dan de oorspronkelijke porseleinen beugeldop uit 1897 is de moderne uitvoering een kunststof dop met rubberen ring, dus ook deze nostalgische verpakking is niet vrij van plastic in contact met het bier. Onderzoekers tonen aan dat het simpel afspoelen van metalen doppen vóór bottelen het deeltjesaantal met 60% kan verminderen. Een biermerk met letterlijk nul microplastics bestaat zover bekend niet.
- Lucht binnenshuis is een onderschatte route. Synthetische kleding, vloerbedekking en meubilair geven voortdurend microvezels af die ingeademd worden. Goed ventileren en regelmatig stofzuigen met een HEPA-filter (High-Efficiency Particulate Air-filter) beperkt dit.
- Magnetronvoedsel in plastic verpakking is volgens recent onderzoek een van de hoogste blootstellingen per maaltijd. Overhevel naar keramiek vóór verwarmen.
Dit doet niets af aan de cijfers over kraanwater en flessenwater. Het plaatst ze in context. Wie zich serieus zorgen maakt om microplastics zou eerder winst boeken door deze keuken- en huishoudens-aanpassingen dan door alleen de waterbron aan te pakken. Tegelijkertijd: het waterverschil is dramatisch groot en relatief makkelijk aan te pakken. Wie de stap wil zetten naar gefilterd kraanwater vindt in onze waterfiltergids een vergelijking van de opties per situatie.
Kun je microplastics uit drinkwater filteren
Voor wie de eigen blootstelling verder wil verlagen, is filteren van kraanwater de meest effectieve route. Niet elke filtertechniek werkt even goed.
Omgekeerde osmose (reverse osmosis, RO) is de meest grondige techniek voor consumentengebruik. Een thin-film composite-membraan heeft een effectieve poriegrootte van ongeveer 0,0001 micrometer, kleiner dan vrijwel alle nanoplastics. Onafhankelijke labtesten en NSF/ANSI 58-certificering (de internationale standaard voor RO-systemen voor drinkwater) tonen consistent verwijdering van meer dan 99% van micro- en nanoplastics. Een goed onderhouden RO-systeem produceert water dat in essentie plasticvrij is. De prijs is hogere installatiekosten, regelmatig onderhoud en wat waterverlies bij de productie.
Nanofiltratie, een minder bekende maar opkomende techniek, zit qua poriegrootte tussen ultrafiltratie en omgekeerde osmose in (rond 1 nanometer). Het Nederlandse bedrijf NX Filtration ontwikkelt hollow fiber-nanofiltratiemembranen die in één stap microplastics, nanoplastics, PFAS, geneesmiddelresten en pesticiden uit water verwijderen, zonder voorafgaande chemische behandeling. Het bedrijf demonstreerde de techniek bij het Twentekanaal, een lokale waterloop die tot dan toe te vervuild werd geacht voor drinkwaterproductie, en kon daar in één stap drinkwaterkwaliteit produceren. In 2024 opende koningin Máxima de nieuwe fabriek in Hengelo. NX Filtration is momenteel vooral gericht op industriële en gemeentelijke schaal, niet op consumentensystemen, maar het laat zien dat nanofiltratie als opkomende techniek de mogelijkheid biedt om micro- en nanoplastics én andere micropollutanten in één stap aan te pakken. Een interessante Nederlandse ontwikkeling voor de waterzuiveringssector.
Korrelvormige actieve kool (GAC, granular activated carbon) werkt op een ander principe: het absorbeert verontreinigingen via een groot intern oppervlak. Effectief voor chloor, smaak, geur en grotere microplastics, maar de poriegroottes liggen ergens in het bereik van 0,5 tot 20 micrometer. Veel microplastic-fragmenten worden afgevangen, maar nanoplastics passeren grotendeels.
Ultrafiltratie (UF) zit tussen GAC en omgekeerde osmose in: poriegroottes rond 0,01–0,1 micrometer. Effectief voor de meeste microplastics maar onvoldoende voor nanoplastics.
Kanfilters zoals de BWT Vida werken op basis van actieve kool met een ionenwisselaar die calcium vervangt door magnesium. Goed voor kalk, chloor, lood, koper en smaak, en met de magnesiumtoevoeging een veelgekozen optie voor wie kraanwater gewoon lekkerder wil maken. Voor microplastics en zeker voor nanoplastics is dit type filter niet ontworpen en geeft het beperkte tot geen reductie.
Er is één belangrijke nuance. Oudere of slecht onderhouden RO-membranen kunnen volgens onderzoek zelf microplastics gaan afgeven naarmate de polyamide-laag degradeert. Tijdig vervangen volgens het onderhoudsschema (meestal 2 tot 3 jaar voor het membraan) is daarom belangrijk. Ditzelfde geldt voor andere filters: niet vervangen leidt niet alleen tot verminderde werking, maar kan het probleem actief verergeren.
Wat dit praktisch betekent
Het verschil tussen kraanwater en flessenwater is in vrijwel alle wetenschappelijke vergelijkingen groot, zelfs als de exacte verhouding nog discussie verdraagt. Voor microplastics is kraanwater objectief de betere keuze.
Drie scenario’s geven richting:
Je drinkt vooral kraanwater. Je blootstelling via water is laag. Of een extra filterstap nuttig is hangt af van je verdere prioriteiten. Als je toch al een filter overweegt voor andere redenen (PFAS, smaak, kalk) is het een logische stap. Anders is de winst hier waarschijnlijk marginaal vergeleken met aanpassingen in de keuken (plastic theezakjes vervangen, geen plastic snijplanken, niet opwarmen in plastic, glazen babyflesjes).
Je drinkt vooral flessenwater. Hier zit de grootste winst. Overstappen naar gewoon of gefilterd kraanwater verlaagt de microplastic-inname met meerdere ordes van grootte. Een omgekeerd osmosesysteem of zelfs een goed koolstoffilter levert water dat aanzienlijk minder plasticdeeltjes bevat dan welk merk flessenwater dan ook. Bijkomend voordeel: aanzienlijk minder plastic afval en lagere kosten op de lange termijn.
Je bent zwanger of hebt jonge kinderen. Gezien de bevindingen over microplastics in placenta, hersenweefsel en tonsillen van kinderen is een grotere voorzorgshouding verdedigbaar. Dit geldt overigens vooral voor het vermijden van plastic in voedingscontact (geen warm voedsel in plastic, geen plastic theezakjes, glazen of roestvrijstalen babyflesjes) en niet zozeer voor kraanwater op zich, dat al laag scoort. Voor wie de blootstelling via drinkwater verder wil minimaliseren is een RO-systeem op het kraanwater de meest grondige optie.
In alle drie de gevallen geldt: het Nederlandse kraanwater voldoet aan alle wettelijke normen en is veilig om uit te drinken. Wat hier beschreven is, gaat over persoonlijke optimalisatie en context, niet over een fout in het systeem.
Voor wie de overstap wil maken naar gefilterd kraanwater hebben we de beschikbare opties per situatie eerlijk vergeleken in onze gids over de beste waterfilter voor de Nederlandse situatie in 2026. Daar staan reverse osmose, koolstoffilters, kanfilters en alle-in-één oplossingen naast elkaar met hun werkelijke prestaties, prijs en onderhoudslasten.
Bronnen
Primaire studies — microplastics in water
- Qian, N., Gao, X., Lang, X., et al. (2024). Rapid single-particle chemical imaging of nanoplastics by SRS microscopy. Proceedings of the National Academy of Sciences, 121(3), e2300582121. https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2300582121
- Mason, S. A., Welch, V. G., & Neratko, J. (2018). Synthetic polymer contamination in bottled water. Frontiers in Chemistry, 6, 407. https://www.frontiersin.org/journals/chemistry/articles/10.3389/fchem.2018.00407/full
- Hagelskjaer, O., et al. (2025). Fine microplastics in EU bottled and tap water (Toulouse-onderzoek). PLOS Water. Besproken in https://www.spectroscopyonline.com/view/hidden-dangers-uncovering-fine-microplastics-in-eu-drinking-water
Nederlandse bronnen
- Het Waterlaboratorium — Microplastics in (drink)water: terugblik op een workshop. https://www.hetwaterlaboratorium.nl/over-ons/actueel/microplastics-drinkwater
- KWR Water Research Institute — Onderzoek naar microplastics in Nederlands water. https://www.kwrwater.nl/en/projecten/microplastics-in-water/
- RIVM — Onderzoek microplastics. https://www.rivm.nl/microplastics
- Drinkwaterplatform — Fleswater en mineraalwater vs. kraanwater. https://www.drinkwaterplatform.nl/fleswater-vs-kraanwater-wat-is-beter/
- NX Filtration — Hollow fiber nanofiltration technology. https://nxfiltration.com/products/nano/
- Avantium — PEF en FDCA technology. https://avantium.com/products-technologies/pef-and-fdca/
Afbraak en bronnen van microplastics
- Detection and degradation of microplastics in the environment: a review (2025). Environmental Science: Advances. https://pubs.rsc.org/en/content/articlehtml/2025/va/d5va00064e
- Environmental degradation and fragmentation of microplastics (2025). Microplastics and Nanoplastics. https://link.springer.com/article/10.1186/s43591-025-00118-9
Gezondheidseffecten en biomonitoring
- Marfella, R., Prattichizzo, F., Sardu, C., et al. (2024). Microplastics and Nanoplastics in Atheromas and Cardiovascular Events. New England Journal of Medicine, 390(10), 900–910. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2309822
- Nihart, A. J., Garcia, M. A., El Hayek, E., et al. (2025). Bioaccumulation of microplastics in decedent human brains. Nature Medicine. https://www.nature.com/articles/s41591-024-03453-1
- Garcia, M. A., Liu, R., Nihart, A., et al. (2024). Quantitation and identification of microplastics accumulation in human placental specimens. Toxicological Sciences. https://academic.oup.com/toxsci/article/199/1/81/7609801
- Ragusa, A., Svelato, A., Santacroce, C., et al. (2021). Plasticenta: First evidence of microplastics in human placenta. Environment International, 146, 106274. https://doi.org/10.1016/j.envint.2020.106274
- Leslie, H. A., van Velzen, M. J. M., Brandsma, S. H., et al. (2022). Discovery and quantification of plastic particle pollution in human blood. Environment International, 163, 107199. https://doi.org/10.1016/j.envint.2022.107199
- Stanford Medicine (2025). Microplastics in our bodies. https://med.stanford.edu/news/insights/2025/01/microplastics-in-body-polluted-tiny-plastic-fragments.html
Andere blootstellingsbronnen
- ANSES (2025). The caps of glass bottles contaminate beverages with microplastics. https://www.anses.fr/en/content/caps-glass-bottles-contaminate-beverages-microplastics
- Assessing the inconsistency of microplastic measurements in foods and beverages (2024). Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety. https://ift.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1541-4337.13315
- Food contact articles as source of micro- and nanoplastics (2025). npj Science of Food. https://www.nature.com/articles/s41538-025-00470-3
- Microplastics released from plastic feeding and water bottles (Li et al.). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8214457/
- Microplastics and nanoplastics in drinking water and beverages: occurrence and human exposure (2024). https://www.oaepublish.com/articles/jeea.2024.37
Beleid, regulering en wereldwijde context
- Europese Drinkwaterrichtlijn 2020/2184. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2020/2184/oj
- Drinkwaterwet (Nederland). https://wetten.overheid.nl/BWBR0026338
- Regulate microplastics in drinking water (2025). Science. https://www.science.org/doi/10.1126/science.adw8873
- Global prevalence of microplastics in tap water systems (2024). Science of the Total Environment. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969724028092
- First evidence of microplastics in bottled drinking water from Bangladesh (2023). Frontiers in Environmental Science. https://www.frontiersin.org/journals/environmental-science/articles/10.3389/fenvs.2023.1232931/full
- Contamination by microplastics in surface waters of the Tietê River, São Paulo (2024). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11367139/
Productie- en industriebronnen
- Bar-le-Duc — Veelgestelde vragen. https://www.bar-le-duc.nl/veelgestelde-vragen/
- Spa Nederland — Microplastics: moeten we ons zorgen maken? https://spa.nl/inspiratie-tips/microplastics-moeten-we-ons-zorgen-maken
- BWT Vida tafelwaterfilter. https://www.bwt.com/nl-nl/producten/tafelwaterfilter/vida/
Aanvullende achtergrond
- NOS (2024). Bij drinken uit wegwerpflesje krijg je talloze stukjes nanoplastic binnen. https://nos.nl/l/2504270